Hát Xoan là một di sản văn hoá phi vật thể quý giá của vùng đất Tổ Vua Hùng. Các làn điệu Xoan cổ đều được bắt nguồn từ những làng cổ nằm ở địa bàn trung tâm bộ Văn Lang thời các Vua Hùng dựng nước. Hát Xoan là tiếng hát cửa Đình thể hiện những lễ tục diễn xướng tế thần linh và được tổ chức hát vào muà Xuân (Phải gọi là hát Xoan chính là cách gọi kiêng tên huý của bà công chúa Xuân Nương - Một nữ tướng thời Hai Bà Trưng khởi nghĩa năm 40-43). Ở làng Xoan, hát Xoan còn gọi là hát Lãi Lèn vì thường được tổ chức hát ở ngôi miếu cổ có tên là miếu Lãi Lèn. Đã có biết bao truyền thuyết phản ánh vai trò của hát Xoan trong đời sống của cư dân thời Hùng Vương như: Vợ vua Hùng đau đẻ dữ dội chỉ có thể hết đau khi được nghe hát Xoan; rồi đến nàng Nguyệt Cư công chúa mắc cái bệnh khóc lâu cũng lại nghe hát Xoan thì khỏi khóc... Hiện nay, hát Xoan chủ yếu chỉ còn được lưu giữ ở một số cụ nghệ nhân cao tuổi thuộc xã Kim Đức nay thuộc thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ và đang đứng trước nguy cơ bị mai một do không được truyền dạy và số cụ biết hát Xoan đang mất dần do tuổi cao, sức yếu. Hát Xoan Phú Thọ NXB Phú Thọ 2008 Nguyễn Khắc Xương, 279 Trang File PDF-SCAN Link Download https://drive.google.com/file/d/1JLROCe9kS8stav-OX7zQFuKJwguQowHDhttps://drive.google.com/drive/folders/1yLBzZ1rSQoNjmWeJTZ3WGQHg04L1
